«Εφτά τραγούδια θα σου πω» τραγουδούν οι Κάννες το 1955 και το κοινό τους παρακολουθεί μαγνητισμένο μια Ελληνίδα θεά: τη Μελίνα - «Στέλλα». Κακογιάννης, Τσαρούχης, Χατζιδάκις και Τσιτσάνης δίνουν το στίγμα μιας Αθήνας με μπόλικο φολκλόρ αλλά και με αλήθεια που ξαφνιάζει. Πέντε χρόνια αργότερα η σταρ πλέον Μελίνα ξεσηκώνει τα πλήθη με τα «Παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι, τραγουδώντας με τη βραχνή φωνή της και χορεύοντας σαν πραγματικό αλάνι με τις πενιές του Ζαμπέτα. Και το τελευταίο χτύπημα: Ζorba the Greek από το Μιχάλη Κακογιάννη με τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη που γίνεται γνωστή παγκοσμίως ως συρτάκι. Η Κρήτη όπου έχει γυριστεί η ταινία σημειώνεται στον τουριστικό χάρτη και οι πρώτες ελληνικές λέξεις αρχίζουν να προφέρονται με εξωτική χάρη: tzatziki, moussaka, ouzo, Αkropolis. Επιτέλους η Ελλάδα γίνεται μόδα. Και αρπάζει την ευκαιρία. Η ελληνική φιλοξενία διαφημίζεται ανά τον κόσμο ως εγχώρια εφεύρεση και στα rooms to let οι ξένοι μαθαίνουν να ψελλίζουν «Καλημέρα». Σχεδόν εξήντα χρόνια μετά, ως παρελθόντων ετών μετεξεταστέοι και ανεπίδεκτοι μαθήσεως, την ίδια λέξη καλούνται να μάθουν: Κalimera. Το νέο (!) σλόγκαν του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού για το 2010 κάνει ήδη το γύρο του κόσμου με μουσική του Μάνου Χατζιδάκι που «επιστρατεύεται» για μία ακόμη φορά για το εθνικό συμφέρον.

Αν ήταν ασθενής θα μπορούσε να ρωτήσει το γιατρό του πώς είναι δυνατόν αυτό το deja vu να έχει τέτοια διάρκεια και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της. Ο ελληνικός τουρισμός όμως είναι πρωτίστως ιδέα. Και στη συνέχεια βεβαίως άνθρωποι, ξενοδοχεία, πλοία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, ταβέρνες, greek salad και souvlaki... Αλλά πάνω απ΄ όλα ο ελληνικός τουρισμός ήταν όλα αυτά τα χρόνια το δίπτυχο «ήλιος και θάλασσα». Και από κοντά τα αρχαία.

Το πακέτο ήταν ιδανικό και πούλησε πολύ και για πολλά χρόνια, αφού από τους 33.333 τουρίστες που πέρασαν τα σύνορα της χώρας το 1950, το 2000 είχαν φθάσει τα 11 εκατομμύρια. Αλλά τι ελπίδες μπορεί να έχει κανείς, ακόμη και αν είναι ο αισιόδοξος Έλληνας, ότι ο κόσμος δεν αλλάζει και ότι οι άνθρωποι θα έχουν πάντα τις ίδιες επιθυμίες και ανάγκες; Όμως πόσο ακόμη θα πουλάνε ο ήλιος, η θάλασσα και η Ακρόπολη; Γιατί οι εποχές όπου οι αφίξεις διασήμων στην Ύδρα και στη Μύκονο γίνονταν πρωτοσέλιδα έχουν περάσει, το ίδιο και οι δόξες του Φεστιβάλ Αθηνών. Σε αντίθεση με τη Σοφία Λόρεν, τη Μαρία Κάλλας, τον Ωνάση, ή τη Τζάκι Κένεντι που συνέβαλαν στη δημιουργία του ελληνικού μύθου, οι περισσότεροι σήμερα σταρ του Χόλιγουντ ή τα μέλη του διεθνούς τζετ σετ προτιμούν να περνούν τις διακοπές τους ινκόγκνιτο.

Η χρησιμοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς ως υλικό της τουριστικής διαφήμισης δεν είναι φυσικά καινούργια. Μία από τις πρώτες ενέργειες του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού όταν ιδρύθηκε το 1929 ήταν η προκήρυξη (1931) διεθνούς καλλιτεχνικού διαγωνισμού για ένα σήμα που θα είχε παράσταση οπωσδήποτε αρχαιοελληνική.

Οι πρώτες τουριστικές αφίσες της εποχής αυτής είχαν θέμα τον Παρθενώνα και το Ποντικονήσι της Κέρκυρας. Τον επόμενο χρόνο όμως θα υπάρξουν και επτά καλλιτεχνικές φωτογραφίες της Ακρόπολης φωταγωγημένης, που θα αποσταλούν στο Παρίσι. Το 1938 η Ελλάς διαφημίζεται μέσα από μια υπερρεαλιστικής τεχνοτροπίας σύνθεση του Σ. Πολυχρονιάδη στην οποία ένας αρχαίος πρόγονος ιππεύει το ατίθασο άτι του.

Το 1947 καραβάκια πλέουν σε υπήνεμα λιμάνια στην αφίσα που υπογράφει ο Σπύρος Βασιλείου και η ιδέα επαναλαμβάνεται και τον επόμενο χρόνο, αυτή τη φορά από τον Παναγιώτη Τέτση. Το 1956 ένας αγνώριστος σε σχέση με το πρωτότυπο Απόλλωνας διαφημίζει την Ολυμπία διά χειρός Γ. Βακιρτζή ενώ τον ίδιο χρόνο ο Παναγιώτης Τέτσης ζωγραφίζει την Ύδρα. Όλα τα σύμβολα στα οποία επενδύει ο τουρισμός εμφανίζονται στην αφίσα του Μ. Κατζουράκη το 1963. Έκτοτε ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός πουλάει σταθερά αλλά οι αδυναμίες του σε επίπεδο υποδομών λειτουργούν αρνητικά στον επισκέπτη. Τα αρχαία έδωσαν στον τουρισμό, αλλά δεν πήραν.

Πηγή: www.tovima.gr

Αλέξης Σωτηρόπουλος – Τρίτη 6 Απριλίου 2010