Ακολουθούν αποσπάσματα της ομιλίας του Προέδρου του ΣΕΤΕ, Νίκου Αγγελόπουλου, στο Παγκόσμιο Συνέδριο Κρητών.

Η Κρήτη αποτελεί έναν καθρέφτη του ελληνικού τουρισμού και θα μπορούσα να γενικεύσω χωρίς να ρισκάρω, της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας σε μεγάλο βαθμό, τουλάχιστον σε επίπεδο δυνατοτήτων, οργάνωσης, αποτελεσματικότητας και μιας σειράς άλλων πραγμάτων που όλοι αναγνωρίζουμε ότι θα μπορούσαν να ήταν καλύτερα.
Ένας ευλογημένος τόπος και με όρους τουριστικού μάρκετινγκ ένα μοναδικό πρωτογενές προϊόν, αλλά και μια προστιθέμενη αξία προβληματική, που έχει καταντήσει προβληματικό και το τελικό προϊόν που προσφέρεται ως εμπειρία στον καταναλωτή. Στον καταναλωτή ο οποίος έχει πλέον αλλάξει, έχει αποκτήσει γνώσεις, έχει απαιτήσεις, θέλει τα χρήματά του να πιάνουν τόπο, απαιτεί σεβασμό και κυρίως έχει και άλλες επιλογές. Αυτό το τελευταίο είναι ίσως αυτό που δεν έχουμε ακόμα κατανοήσει σε πλήρη έκταση και αυτή η έλλειψη κατανόησης εκτείνεται από τον επαγγελματία και επιχειρηματία του τουρισμού μέχρι τα υψηλά κυβερνητικά κλιμάκια.
Δεν έχουμε κατανοήσει ότι ο τουρισμός είναι ένα πολυσύνθετο οικονομικό φαινόμενο με μεγάλες κοινωνικές και περιβαλλοντικές προεκτάσεις. Παραδοσιακά, ο μέσος Έλληνας, αλλά και οι κατά καιρούς κυβερνώντες, συνδέουν τον τουρισμό με τις προσωπικές διακοπές τους αντί να τον αντιλαμβάνονται ως πεδίο επενδύσεων, ως δημιουργό θέσεων απασχόλησης, ως κινητήριο μοχλό της οικονομίας. Έτσι, νομοτελειακά, τα πειράματα του τύπου σύζευξης πολιτισμού και τουρισμού, είναι καταδικασμένα να αποτυγχάνουν. Ο πολιτισμός έχει δεσπόζουσα θέση στο όποιο αξιακό σύστημα είχε και έχει διαχρονικά η ελληνική κοινωνία. Το αρχαιοελληνικό μέρος του πολιτισμού μας εξακολουθεί να υπερισχύει του όποιου σύγχρονου πολιτισμού μας και αυτό κάποια στιγμή πρέπει να αλλάξει. Και αν δεν παράγουμε σήμερα αρκετό πολιτισμό πρέπει να φροντίσουμε να το κάνουμε, αν δεν θέλουμε να περιοριστούμε σε μια μίζερη διαχείριση αυτών που δημιούργησαν οι πρόγονοί μας.
Έρχομαι τώρα σε ένα λιγότερο θεωρητικό θέμα και συγκεκριμένα στο θέμα της τουριστικής μας προσφοράς. Σε αυτό το εξαιρετικό πρωτογενές προϊόν ήρθαμε και προσθέσαμε σε πολλές περιπτώσεις αρνητική αξία. Χτίσαμε χωρίς σχέδιο, χωρίς μέτρο και πολλές φορές με αισθητική που προκαλεί. Δημιουργήσαμε μια τουριστική προσφορά άνισα κατανεμημένη, όχι απαραίτητα αλληλοσυντηρούμενη, ώστε να διαμορφώσει ένα ελκυστικό μίγμα προϊόντος και εδώ και αρκετά χρόνια έχουμε επαναπαυτεί στις ένδοξες μέρες του παρελθόντος. Οι γενικές υποδομές μας, αεροδρόμια, λιμάνια, οδικά δίκτυα κλπ, όπου υπάρχουνε, είναι τριτοκοσμικά, με απαράδεκτο επίπεδο υπηρεσιών. Όμως, πολλές φορές μας αρέσει να εθελοτυφλούμε και να διαλαλούμε ότι ζούμε στην πιο ωραία χώρα του κόσμου και εμείς εδώ στο πιο ωραίο νησί.
Ως προς τον εμπλουτισμό και τη διαφοροποίηση της προσφοράς μας, φοβάμαι ότι έχουμε πέσει σε μια παγίδα. Ουσιαστικά εμπλουτίζουμε το βασικό μας προϊόν, το ήλιος και θάλασσα, αντί να δημιουργούμε ανεξάρτητα προϊόντα. Έτσι εξηγείται και η έντονη εποχικότητα στη χώρα μας, που στην Κρήτη είναι ακόμα εντονότερη. Αν θέλουμε να τοποθετήσουμε σωστά το θέμα άμβλυνσης της εποχικότητας θα πρέπει να απαντήσουμε ειλικρινά και δεσμευτικά τουλάχιστον στα ακόλουθα ερωτήματα: Θέλουν όλοι οι εργαζόμενοι να δουλεύουν στα τουριστικά επαγγέλματα περισσότερους μήνες; Θέλουν οι επαγγελματίες όλων αυτών των υποστηρικτικών του τουρισμού δραστηριοτήτων, από mini markets και καταστήματα τουριστικών ειδών, μέχρι ενοικιάσεις moto και κέντρα διασκέδασης, να δουλεύουν όλο το χρόνο;