του Γιάννη Παπαδημητρόπουλου, MBA in Tourism

Ο Έντγκαρ Άλαν Πόε είναι από τους πιο πολυδιαβασμένους και σχολιασμένους, αλλά συνάμα και από τους πιο μυστηριώδεις συγγραφείς και ποιητές στην ιστορία της Λογοτεχνίας. Ασχολήθηκε με θέματα μακάβρια, με το μυστήριο, τη φαντασία, την αστυνομική αναζήτηση, το πένθος, τη φύση του θανάτου, αλλά και με την κρυπτογραφία, την αστρονομία, τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνική θεωρία και κριτική. Επηρέασε πολλές γενιές μεταγενέστερων συγγραφέων και άλλων δημιουργών, τόσο με τη θεματολογία του, όσο και με την αισθητική του. Αντίστοιχα, η ζωή του ήταν γεμάτη, δυσκολίες, περιπλανήσεις, αποτυχίες και περίεργα γεγονότα, ενώ ακόμα και ο θάνατός του σε ηλικία μόλις 40 ετών αποτελεί μυστήριο, καθώς ποτέ δεν έγινε ακριβώς γνωστό από τι πέθανε.

Όπως είναι φυσικό, η μεγάλη απήχηση των έργων του και τα παράξενα περιστατικά και φήμες που συνδέονται με τη ζωή του, έχουν καταστήσει τα μέρη που έζησε και δημιούργησε τουριστικές ατραξιόν για χιλιάδες θαυμαστές του και μελετητές των γραπτών του. Ειδικά το γεγονός ότι η περιοχή που έζησε σχεδόν όλη του τη δημιουργική ζωή είναι η ατμοσφαιρική Ανατολική Ακτή των Η.Π.Α. η Νέα Αγγλία, δίνει στον πιθανό επισκέπτη ένα λόγο παραπάνω να βαδίσει στα χνάρια του «καταραμένου» συγγραφέα.

Η πρώτη μας στάση είναι στη Βοστόνη της Μασαχουσέτης, όπου μια περίτεχνη σκαλιστή πλάκα σημαδεύει το μέρος στο οποίο γεννήθηκε ο λογοτέχνης, ή τουλάχιστον το πιο κοντινό κτίριο, καθώς το πραγματικό σπίτι έχει κατεδαφιστεί. Την πλάκα έχει τοποθετήσει από το 1989 η «Επιτροπή Μνήμης για τον Ε.Α. Πόε» και περιέχει ένα πολύ μικρό βιογραφικό του, με τις σημαντικότερες στάσεις της ζωής του έως και το θάνατό του.

Η επόμενή μας στάση είναι ο φοιτητικός κοιτώνας που έζησε ο συγγραφέας κατά τις σύντομες σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και που αποτελεί επισκέψιμο μουσειακό χώρο, τον οποίο περιποιείται από το 1904 μέχρι σήμερα μια ομάδα φοιτητών κα διδασκόντων του Πανεπιστημίου, που αποκαλείται Raven Society, από το πασίγνωστο και χιλιοδιαβασμένο ποίημα του Πόε.

Μετά από αυτό, τα βήματά μας, μας φέρνουν στο Ρίτσμοντ της Βιρτζίνια, στην πόλη που ο συγγραφέας έζησε πολλά από τα δύσκολα παιδικά του χρόνια, στο Μουσείο Ε.Α. Πόε, που φιλοξενεί μια πολύ μεγάλη συλλογή από έπιπλα και προσωπικά αντικείμενα του λογοτέχνη, αλλά και σπάνιες εκδόσεις των έργων του, καθώς και διάφορες εποχικές εκθέσεις. Σημαντικά εκθέματα είναι κάποια ρούχα του, φωτογραφίες και σκίτσα του, καθώς και μια τούφα από τα μαλλιά του.

Δύο ακόμα από τα σπίτια στα οποία έμεινε ο περιπλανώμενος Πόε, ένα στη Φιλαδέλφεια και ένα στο Bronx της Νέας Υόρκης διατηρούνται ως μουσεία, ενώ έχουν συμπεριληφθεί και στο Εθνικό Μητρώο Ιστορικών Τοποθεσιών του Υπουργείου Εσωτερικών των Η.Π.Α. Στο σπίτι στη Φιλαδέλφεια βρίσκεται, μεταξύ άλλων, μια ολοκληρωμένη βιβλιοθήκη με πολλές εκδόσεις όλων των έργων του συγγραφέα σε πολλές γλώσσες, ένα άγαλμα του Κορακιού, καθώς και δωμάτια διαμορφωμένα σύμφωνα με περιγραφές από ιστορίες του Πόε. Το σπίτι στο Bronx αποτελεί ένα σημαντικότατο σταθμό στη διαδρομή της ζωής του συγγραφέα, καθώς εκεί πέθανε από φυματίωση η αγαπημένη του σύζυγος Βιρτζίνια, γεγονός που επέτεινε τον αλκοολισμό του και τον οδήγησε μάλλον στην οριστική κατάρρευση και το θάνατο. Επίσης, στη Βαλτιμόρη του Maryland, την πόλη όπου έζησε τα τελευταία χρόνια του και πέθανε ο Πόε, σώζεται ένα ακόμα μικρό σπίτι που κατοίκησε και δημιούργησε ο συγγραφέας, το οποίο μέχρι πρόσφατα συντηρούνταν από το Δήμο της Βαλτιμόρης αλλά λόγω των περικοπών έχασε την επιχορήγηση του και προς το παρόν συντηρείται με δωρεές, ενώ το μέλλον του είναι αβέβαιο. Και αυτό το σπίτι αποτελεί μουσείο στο οποίο φυλάσσονται, μεταξύ άλλων, ένα αντίγραφο της νεκρολογίας που δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες μετά το θάνατο του συγγραφέα, μια ακόμα τούφα από τα μαλλιά του και η ανακοίνωση για το λογοτεχνικό περιοδικό που ο Πόε ήθελε να εκδώσει, αλλά τον πρόλαβε ο θάνατος. Το συγκεκριμένο σπίτι - μουσείο αποτελεί έδρα της Οργάνωσης Μελετητών του Πόε, The Poe Society και σε αυτό διοργανώνονται συγκεντρώσεις και συζητήσεις που αφορούν τη ζωή και το έργο του, καθώς και ο εορτασμός των γενεθλίων του κάθε χρόνο το Γενάρη. Είναι βεβαίως περιττό να πούμε ότι, όπως κάθε αμερικανικό μουσείο, έτσι και όλα αυτά τα σπίτια - μουσεία έχουν ενημερωμένους ιστότοπους, ειδικές εκδόσεις για το μουσείο και τα εκθέματά του, οργανωμένες ξεναγήσεις καθώς και gift shop με εκδόσεις βιβλίων του Πόε, προϊόντα που απεικονίζουν τη γνωστή μορφή του λογοτέχνη ή θέματα από τα βιβλία του και άλλα αναμνηστικά αντικείμενα (όχι δεν κάνω σχόλιο για την κατάσταση πολλών ελληνικών μουσείων, όχι ιδέα σας είναι!).

Ο θάνατος ήταν ένα από λογοτεχνικά θέματα του Πόε και ένας από τους λόγους που τα γραπτά του παραμένουν μέχρι σήμερα πόλος έλξης για μελετητές και απλούς αναγνώστες. Είναι λοιπόν φυσικό ότι και ο δικός του μυστηριώδης θάνατος θα δημιουργούσε μνημεία και παραδόσεις που προσφέρονται για τουριστική εκμετάλλευση. Αλλά αυτή είναι ιστορία για μια άλλη νύχτα…

Πηγές: http://www.poemuseum.org/

http://www.eapoe.org/

http://www.nps.gov/edal/index.htm

http://www.bronxhistoricalsociety.org/poecottage.html 

Δευτέρα 21 Μαΐου 2012